فرهنگ نام گذاري حيوانات بر سال ها

گاه شماری حیوانی

گاه شماری حیوانی ( یا گاه شماری دوازده حیوانی ) یک نوع گاه شماری ایرانی است توسط قوم مغول در ایران متداول شده و تا اوایل قرن حاضر خورشیدی نیز، متداول بوده است.

این گاه شماری به جهات بسیار، شبیه به گاه شماری چینی - اویغوری به نظر می آید.

جزئیات این نوع گاه شماری را می توان از تاریخ هایی که در آثار قدما و پیشینیان ثبت شده است، بدست آورد.

بررسی گاه شماری حیوانی حکایت از آن دارد که این گاه شماری از ترکیب برخی اصول گاه شماری جلالی، گاه شماری هجری قمری و گاه شماری دوازده حیوانی چینی- اویغوری شکل گرفته است و در طول هفت قرنی که از یورش مغول به ایران می گذرد و تا سال ۱۳۰۴ هجری خورشیدی در ایران رایج بوده است.

هرچند که در طی این چند سده همواره به یک شکل نبوده و در دوره های مختلف تغییراتی نیز در آن پدید آمده است.

ریشه و خاستگاه این گاه شماری و علت تأثیرگذاری این دوازده حیوان خاص بر سرنوشت زمین و انسان، به یک افسانهٔ کهن بودایی بازمی گردد :

روزی بودا در آغاز سال نو، تمامی حیوانات را به نزد خویش دعوت کرد.

امّا از میان تمامی حیوانات، تنها دوازده حیوان دعوت بودا را جدّی گرفتند و به حضور او رفتند. این دوازده حیوان عبارت بودند از: موش، گاو، پلنگ ( یا ببر )، گربه، نهنگ ( یا اژدها )، مار، اسب، بز، میمون، خروس، سگ و خوک.

از آن پس بودا مقدّر نمود که سرنوشت انسان و جهان، تنها به دست این دوازده حیوان باشد و هر یک از این حیوانات در هر سال یکی پس از دیگری پدیدار شوند و مقدورات کائنات و سرنوشت جهان را در دست بگیرند.

هر چند که در روایت ایرانی فهرست این حیوانات دستخوش تغییراتی شده است.

منابع:

1- http://itsk.blogfa.com/post-8.aspx

2- http://forum.pioneer-life.ir/thread2743.html

3- http://www.beytoote.com/fun/astronomy/years-animals1-astrology.html