مقاله : نقش والدين در پيشبرد برنامه درسي قرآن

نقش والدين در پيشبرد برنامه درسي قرآن

حضرت علي عليه السلام :

« پدر بايد براي فرزند خود، نام خوب انتخاب کند،

او را با ادب و نيکو تربيت کرده و به او قرآن بياموزد. »

نهجالبلاغه، فيض الاسلام، حکمت 391

مقدمه

يك معلم حرفه اي همواره به نقش تعيين كننده والدين در پيشيرد برنامه هاي درسي اذعان داشته و در برنامه ريزي آموزشي خود به آن توجه مي كند. او از خود مي پرسد:

آيا والدين با چارچوب كلي برنامه درسي آشنا هستند؟

آيا آنان به ارتقاء كيفيت يادگيري فرزندانشان توجه مي كنند؟

آيا آنان با روش هاي نظارت و پشتيباني از برنامه درسي آشنايي دارند؟

آيا از توصيه های برنامه ريزان درسي اطلاع دارند و مقدمه كتاب درسي دانش آموزان را مطالعه مي كنند؟

آيا والدين در فرايند يادگيري فرزندشان با معلم تعامل و مشاركت دارند؟

آيا والدين دانش آموزان نيازمند شركت در كلاس هاي آموزش و توجيهي هستند؟

بسيار مناسب است در همان آغازين روزهاي سال تحصيلي، والدين دانش آموزان را به مدرسه دعوت و درباره سؤال هاي بالا با ايشان گفت وگو كنيم. به ويژه درباره دروسي چون قرآن كه معمولاَ والدين، اطلاع چنداني درباره آن ندارند.

خانواده در سند تحول بنیادین

سند تحول بنيادين از خانواده ای سخن میگوید كه « خانواده آینده» است. چرا كه ویژگیهای خانواده به عنوان یک نهاد اجتماعی و یک سیستم با گذشته بسیار متفاوت است. خانواده امروز، هسته ای شده است؛ در حالیکه قبلاً گسترده و پیوسته بود و این تفاوت، بر روند تعلیم وتربیت تأثیرگذار بوده است. شکاف نسلی امروز، در واقع، شکاف عصری است چون با دو نوع فرهنگ، ادبیات، برداشت، نگاه و زندگی بین افراد خانواده روبرو هستیم. معلمان باید خانه وخانواده امروز را خوب بشناسند و تفاوتهای امروز و دیروز آن را خوب و جامع بفهمند. مثلاً بیش از ۹۵ درصد جامعه را افراد با سواد تشکیل میدهد، به این خاطر معلمان باید حرف نو، راهبردی و سازنده داشته باشند تا نسل جدید آن را بپذیرد.

در سند تحول بنیادین که یک برنامه راهبردی برای ایجاد تحول در آموزش وپرورش کشور است، ابعاد خانواده مطلوب از زوایای مختلف دیده و تعریف شده است. این سند، ناظر به آینده و مبتنیبر آینده پژوهی و در ذیل سند چشم انداز ۱۴۰۴ کشور تهیه و تنظیم شده است. هدف و انگیزه سند تحول بنیادین، ایجاد بستر مناسب برای رسیدن به تعلیم و تربیت اسلامی است. در این راستاست که تبدیل نظام آموزشی كنونی به یک نهاد فرهنگی- تربیتی، برنامه و راهکار محوری دست اندرکاران تهیه، تولید و اجرای سند تحول بنیادین است.

والدين و درس قرآن

نقش خانواده در ميزان علاقهمندی و توجه دانشآموزان به قرآن كريم انكار ناذير و بلكه حائز اهميت است. به ويژه آنكه رفتار والدين در گرايش فرزندان به مفاهيم دينی از اهميت ويژه اي برخوردار است. علاقه و توجه والدين در رشد فرهنگ قرآنی فرزندان تاثيرگذار است. هر خانواده مسلمان، به قرآنآموزی كودك خود علاقهمند است؛ اما علاقهمندی نسبت به يك موضوع، با اقدام به انجام آن، متفاوت است.

مشاركت والدين در پيشبرد برنامه درسي قرآن دوره ابتدايي چشمگير و مؤثر است، اما در مقاطع تحصيلی بالاتر كمتر ديده میشود؛ كه البته اين روند محصول تعاملات اجتماعی و فرهنگ جامعه و از جمله فشار كنكور است. اين موضوع باعث شده است تا به مرور انتظار والدين از فرزندان در زمينه فراگيری قرآن كمرنگ تر شود. ( البته در ساير دروس هم كم وبيش وضعيت همين طور است.) واگر برای خانوادهها آموزش قرآن و فوايد آموزشی آن با ساير دروس و اشتغال مشخص و تعريف شود، يقيناً وضعيت متفاوت خواهد بود. اين به ميزان توانايي، علاقه و دغدغه مندي، مدير مدرسه و معلم بستگي دارد.

راز داشتن فرزندان صالح

راز داشتن فرزندان صالح و متدين را مي توان در« ميزان ارتباط والدين با قرآن كريم» جست وجو كرد. در اين زمينه آموزش وپرورش، رسانههای عمومی و مسئولان فرهنگ تبليغی وترويجی جامعه بايد لزوم يادگيری و پرداختن به قرآن كريم را برای خانوادهها تبيين كنند. متاسفانه اين موضوع در جامعه مغفول مانده است.

تاثيرات خانواده در زمان كودكی دارای اهميت بسياری است، به همين دليل در برنامه های آموزشی بهويژه برای دوره ابتدايی، تدابيری ديده شده تا والدين با برنامه درسي، مرتبط و هماهنگ شوند. مانند تعيين دو صفحه از مقدمه هريك از كتاب هاي درسي قرآن دوره ابتدايي براي والدين محترم.

نقش الگويي والدين

با شرمندگي بايد اعتراف كنيم كه در حال حاضر برخي والدين حداقل ارتباط با قرآن كريم را دارند و اغلب ايشان در طول سال احصيلي كمترين پيگيري را در جهت آموزش قرآن در مدرسه دارند. در حاليكه برای دستيابی به فضای مطلوب در نظام آموزشی نيازمند تلاشهای خانه و مدرسه هستيم. برای برآورده شدن انتظاراتی كه از آموزش قرآن وجود دارد، بايد تمام امكانات و عوامل نظام آموزشی دست در دست هم دهند تا از طريق معلمان توانمند، عرصه را برای رسيدن به حد مطلوب فراهم سازند. مهم ترين و موثرترين شيوه در اين راه، « نقش الگويي والدين» است.

10 راهكار پيشنهادي:

نقش والدين در پيشبرد برنامه درسي قرآن، انكار ناپذير است. خوب است معلم محترم در اين زمينه ضمن برگزاري كلاس آموزشي- توجيهي براي والدين، ده راهكار زير را به ايشان پيشنهادي كنيد :

1. براي فرزندانمان الگوي عملي باشيم. بگذاريم كودكان ما را هنگام خواندن قرآن و نماز ببينند. آنها آنچه كه ما مي گوييم نمي شوند، بلكه آنچه ما عمل مي كنيم، مي شوند.
2. پيشگفتار کتاب درسی آموزش قرآن كودك خود را حتماً به صورت دقيق مطالعه كنيد.
3. فرزندان عزيزمان بايد با تشويقها و راهنماييهاي لازم و به موقع، سادگي يادگيري قرآن را احساس کنند. از اين رو « تشويق به موقع» و ايجاد « احساس موفقيت» در او ، دوکليد طلايی در کسب موفقيت است.
4. می توانيد با تهيه لوح فشرده آموزش قرآن براي كودك خود، به يادگيري کاملتر و زيباتر قرآن به او کمک کنيد تا آنچه را در مدرسه آموخته است، در خانه تمرين کند.
5. حفظ آيات درسي قرآني کتاب الزامي نيست؛ ولي اگر فرزند شما به حفظ آنها علاقه نشان ميدهد، او را به انجام اين کار تشويق کنيد. اين امر زمينه مشارکت او را در مسابقات قرآن مدرسه نيز فراهم ميکند.
6. در هر درس، يکي از عبارات زيبا، کوتاه و حکمت آميز قرآن به نام پيام قرآني آمده است. حفظ پيام قرآني وترجمه آن الزامي نيست؛ ولي اگر فرزند شما به حفظ پيام علاقهمند است، او را به اين کار تشويق کنيد تا بتواند به تدريج آنها را سرلوحه زندگي خويش قرار دهد.
7. اگر شما با روشهاي آموزش روخواني قرآن آشنايي داريد، از کتاب درسي پيشي نگيريد و هيچ قاعدهاي را علاوه بر آنچه در کتاب آمده است به او نياموزيد. به ياري خداوند، اين آموزش در پايههاي بعد با نظم خاصي پيشرفته و کامل خواهد شد.
8. هيچوقت بر کودک خود سخت نگيريد، بلکه موفقيتهاي او را ارج نهيد و با ملاطفت، نرمي، صبر و حوصله به او کمک کنيد تا ضعف هاي خود را جبران کند.
9. در دوره دوم ابتدايي ( پايه هاي چهارم تا ششم ) فرزند شما، علاوه بر روان خوانی آيات کتاب درسي، با آموزش ترجمه برخی از عبارات قرآني ساده و پركاربرد نيز آشنا مي شود.
10. به ياد داشته باشيد نقش والدين در پيگيري و نظارت بر حسن اجرای آموزش قرآن مدرسه بسيار مهم است؛ پس ياور قرآني معلم فرزند خود باشيد.

معلمان محترم قرآن براي مشاهده فيلم « نقش والدين در پيشيرد برنامه درسي قرآن » به نشاني هاي زير در « كانال كلاس معكوس آموزش قرآن كريم » مراجعه كنند :

1. https://www.aparat.com/v/qUr1A/راهنمای_والدین_%2F_قرآن_اول_ابتدایی_%2F_1
2. https://www.aparat.com/v/7okSs/راهنمای_والدین_%2F_قرآن_اول_ابتدایی_%2F_درس_قرآن_%2F