ادای دین به مقام شامخ شهیدان و جانبازان و ایثارگران هشت سال دفاغ مقدس

دانشـجوي دكـتراي فلـسـفه تعـليـم و تربـيت
كارشـناس آموزش قرآن دفـتر برنـامه ريـزي و تأليـف كـتـب درسي
و از مؤلـفان كـتاب هاي درسي قرآن وزارت آموزش و پرورش

شاغل در سـازمـان پـژوهش و برنـامه ريـزي آموزشي

- چرا فرهنگ آموزش قرآن ؟

امروزه از آموزش و يادگيري به عنوان يک رويداد فرهنگي آن هم از نوع پيچيده ياد مي شود. آموزش و يادگيري در بستري از فرهنگ و فعاليت فرهنگي اتفاق مي افتد و نتيجه اي هم که ارائه مي کند، خود يک رويداد فرهنگي است. ...
با كمي دقت در اطراف خود به اين مسئله پي مي بريم كه بسياري از رفتارها و سوء رفتارهاي فردي واجتماعي ريشه در فرهنگ آموزش دارد. به عنوان مثال همه ما نماز مي خوانيم زيرا همان وقتي كه نوزادي بيش نبوديم مادر و پدر خود را بر سجاده نماز ديديم و يا چشم باز كرديم وآنها را سر سفره سحري ديديم در حالي كه راديو دعاي سحر پخش مي كرد. اما چند بار پدر و مادرمان را مشغول خواندن قرآن ديديم؟ و بچه هاي ما پدر و مادر و معلم خود را مشغول تلاوت و توجه به قرآن ديدند؟ ...
اين مساله فقط به حوزه علوم انساني مربوط نمي شود بلکه ساير حوزه هاي معرفتي از جمله تجربي و رياضي و... در تقابل با چنين فرهنگي اتفاق مي افتد. پاسخ به اين سوال كه آيا علوم محض هم وجود دارند و يا خير ؟ از مسائلي است كه امروزه كم وبيش در مجامع علمي وديني كشورهاي اسلامي مطرح است. بي سبب نيست که بسياري از فعاليت هاي آموزشي آن چنان که بايد مؤثر وکارآمد نيستند. زيرا درکشور ما هنوز قبول اين باورکه امر آموزش يک رخ داد فرهنگي است، که نه به يکباره بلکه در طول زمان شکل گرفته و شبکه محکمي از باورها و پيش فرض ها را تشکيل مي دهد، چندان مورد قبول و توجه واقع نشده است. ...
يکي از دلايل کندي توليد علم در کشورهاي در حال توسعه، عقب ماندگي آموزش و پرورش آشکار، نسبت به آموزش وپرورش پنهان است. همين مساله « شکاف آموزشي » عميقي را در پي داشته و دارد...؛ درحال حاضر اين شکاف آموزشي درگسترش فعاليتهاي مختلف قرآني کشور اعم از آموزش هاي عمومي قرآن و فعاليت هاي فوق برنامه و تخصصي قرآني به وضوح ديده مي شود. البته دلايل آن ريشه در نگاه هاي تك بعدي و برنامه ريزي ها و عملكردهاي سطحي و شتابزده گذشته دارد. هنوز بسياري از فعالان قرآني، آموزش را صرفا انتقال يک سري اطلاعات، قواعد و برخي مهارت هاي قرآني به فراگيران تلقي مي کنند و حتي در برابر روش ها و متد جديد آموزشي از خود عکس العمل منفي نشان مي دهد... .
از اصول اساسي سند چشم انداز کشور، توجه جدي به ‹‹ توليد علم ›› است.... باكمال تأسف بايد گفت : هنوز هم، به جاي توجه واستقبال از افكار خلاق، اين افراد هستند که درعرصه هاي مختلف فعاليت هاي قرآني صاحب قدرت و نام هستند و پذيرش اين مساله که از راه هاي بهتر و ساده تر و در زمان کمتر نيز مي توان به اهداف رسيد؛ و يا اينکه هدف هاي تعريف شده با انتظارات جامعه نسبت مناسب تري مي تواند داشته باشد پس بايد به ناچار تغييرات نسبي و در مواردي تغييرات کلي اعمال بشود... براي عده اي چندان خوشايند نيست... .
بديهي است در بستر چنين شکاف آموزشي، توليد علم رشد چنداني نخواهد داشت و عواقب اين روند نيز چيزي جز تعصّبات غلط و تهجرگرايي از سويي و کنار کشيدن افراد خوش ذوق و دلسوز از مشارکت فعال در چنين حوزه هايي از سوي ديگر، نخواهد بود....
به نظر مي رسد متوليان امور فرهنگي و قرآني کشور نيز به اين نتيجه رسيده اند كه به جاي تثبيت وضعيت فعلي، بايد به استقبال تغيير بروند. زمان آن فرا رسيده است تا با تأمل در شيوه هاي کهن، از روش هاي آموزش سنتي پلي به شيوه هاي نوين زده و با توجه جدي به فرهنگ آموزش، شکاف آموزشي را پرکرد. تجربه ثابت کرده که هرگاه تغييرات به صورت نسبي و به مرور انجام نشود، در دراز مدت اصل مسأله و حتي بخشي از جامعه را دچار بحران مي کند. رهنمودهاي مقام معظم رهبري در سال هاي اخير به تنهايي خودگوياي اين مدعا است و زمينه مناسب را براي اين گونه تغييرات فراهم کرده است... .
با توجه به آنچه گفته شد توجه جدي به ‹‹ فرهنگ آموزش قرآن ›› به عنوان يك نگاه جديد با هدف آسيب شناسي و نقد و بررسي فعاليت هاي آموزشي ، پژوهشي و ترويجي قرآني کشور ضروري مي نمايد. با توجه به نگاه فرهنگي به مقوله آموزش قرآن،مي توان به نقد ساختارهاي موجود، اصلاح محتواي آموزشي و ارائه تصوير مناسب الگوهاي برتر پرداخت. ...
در چنين نگاهي ديگر تنها معلمين و دروس ديني وقرآن متكفل امر خطير تعليم وتربيت اسلامي وقرآني كه مد نظر امام راحل بود، نيستند. بلكه همه دروس وهمه معلمان و دبيران اعم از رياضي ، علوم تجربي، حرفه وفن ، زيست شناسي وفيزيك وشيمي و... در حد خود در اين زمينه داراي سهم و وظيفه هستند... .
رويكرد فرهنگ آموزش يك رويكرد جديد نيست بلكه قرآن كريم نيز چنين رويكردي دارد. راز جاودانگي قرآن نيز همين نگاه فرهنگ آموزشي است. به عنوان مثال قرآن كريم در آيات 48- 49 و 50 سوره مباركه روم، در زماني كه مراحل تشكيل ابر و بارش باران را به زيبايي بيان مي كند نتيجه اي كه مي گيرد بيان يك نكته تربيتي و اعتقادي هم چون بحث معاد است. ... و يا در سيره پيامبر (ص) و ائمه هدي عليهم السلام مي خوانيم كه روزي كه پيامبر به دليل اين كه خود خرما خورده بود از نصيحت كودكي كه مادرش از او خواسته تا به فرزندش بگويد تا خرما نخورد خودداري مي كند... و يا امام صادق (ع) فرمود : كونوا دعاة الناس بغير السنتكم.( مردم را با عمال خوب خود به اسلام دعوت كنيد) ... اين جمله امام راحل و عظيم اشان انقلاب نيز مي تواند به عنوان شعار آموزش وپرورذش جمهوري اسلامي قرار گيرد كه : ‹‹ بچه هاي ما بايد تربيت قرآني بشوند ›› ...
,,, امید است دوستان عزیز بنده را در این مهم یاری رسانند.

مدیر وبلاگ : رضا نباتی
تلفن تماس : 09122712760