بی کس هزار متولی

« اِنّـا نَـحـنُ نَـزَّلـنَـا الـذِّكـرَ وَ اِنّـا لَـهُ لَـحـافِـظـونَ »

بیداد سوء مدیریت در آموزش عـمـومی قرآن

در وزارت آموزش و پرورش بي سابقه است.

اشاره

بيان اين جمله، ناگوار و سخت است : «بیداد ناشي از سوء مدیریت در حوزه آموزش عمومی قرآن در وزارت آموزش و پرورش، بي سابقه است.» بهمن امسال (1401) نيز اجرای بر خلاف واقع طرح ملی اتقان (مانند هر سال و بلکه بسیار شدیدتر) با تبانی معاونت پرورشی و کمیسیون آموزش عمومی قرآن (که البته به غلط زیرمجموعه معاونت پرورشی شده) و با همدستی برخی از اعضای اصلی شورای توسعه فرهنگ قرآنی کشور بهانه ای شده تا باز هم حتی یک ریال از چند ده میلیارد اعتبارات آموزش عمومی قرآن در حوزه آموزش عمومی هزینه نشود.

این اعتبارات (بيش از چهار صد میلیارد تومانی) در طول چند سال گذشته با عنوان هايي چون طرح های ملی حفظ قرآن در حالی توسط معاونت پرورشي، شوراي توسعه فرهنگ قرآني و كميسيون آموزش عمومي قرآن براي چندمين بار تصرف می شود که امسال نیز بر خلاف مصوبات وزارت، به بهانه طرح اتقان به نفع مقاصد خاص مصادره شد.

اين در حالي است كه كليه اسناد تحولي و مستندات قانوني بر اجراي منطبق با سند تحول بنيادين حكم مي كند. از ماده 63 بند الف قانون ششم توسعه گرفته تا سند راهبردي توسعه آموزش عمومي قرآن كريم كه همگي ناديده گرفته شده است.

به نام قرآن، به كام ديگران

وقتي اعتبارات چند صد ميلياردي به نام قرآن، اما بي حساب و كتاب، وارد يك سيستم معيوب چون حوزه ستادي وزارت آموزش و پرورش مي شود، افراد و جريان هاي متنفذ اما پنهان، بر سر تصاحب آن از هيچ اقدامی مضايقه نمي كنند. چرا که کسی از فرجام و نتایج این پول ها نپرسیده و نخواهد پرسید. حاشيه امن مديريتي یعنی همین. چرا كه محمل قانوني براي مبارزه با چنين مفاسدي هرگز وجود نداشته و ندارد. طرح اتقان نيز از اين قاعده مستثني نيست.

کدام شورای توسعه، کدام کمیسیون آموزش عمومی قرآن؟!درباره نحوه هزینه کرد اعتبارات آموزش عمومی قرآن قرار بر این بوده كه اعتبارات آموزش عمومي قرآن در مسير تقويت طرح هاي قرآني نهادها و دستگاه ها، متناسب با ماموريت ذاتي آن ها هزينه شود؛ اما به جز یکی دو سال اول، در بقيه سال ها از آن به عنوان گرو كشي براي اجراي مقاصد خاص استفاده مي شود. همين موضوع، اين فرصت را به بزرگ ترين تهديد آموزش عمومي قرآن کشور تبديل كرده است. بي نظمي و اختلاف افکنی از یک سو و از بين بردن خلاقيت و نوآوري افراد از سوی دیگر نتيجه ای جز شكست هر ساله و توجیهات عوام فریبانه هزينه كردها و ارائه گزارش هاي صوري تنها بخشي از پيامدهاي اين نوع از مدیریت است.

تعارض منافع در طرح اتقان

طرح اتقان نمونه بسيار خوبي براي بررسي اين معنا و نيز شناخت آسيب هاي جدي سيستم بيمار در حال احتضار نظام آموزشي است. در اين طرح، سازمان پژوهش و برنامه ريزي آموزشي بر اساس مستندات طرح اتقان مصوب، به عنوان متولي تولید محتواي طرح و ارتقاء صلاحیت های حرفه ای معلمان ابتدایی، به تنهايي بيش از دو سال از وقت خود را صرف توليد بسته تربيت و يادگيري طرح اتقان كرد.

اين بسته شامل كتاب راهنماي تدريس معلم دوره اول و دوم ابتدايي در ۳۰۰ صفحه و نيز بيش از 500 قطعه فيلم آموزشي كه از طريق رمزينه هاي سريع پاسخ قابل دريافت و مشاهده مي باشد، است.

متاسفانه به دليل سوء مديريت وزير محترم (آقاي نوري) كه بدون اطلاع از جزئيات و بر اساس اعتماد بي مورد به زيردستان، بر اجراي نامتعارف طرح، رضايت دادند، اين طرح عملاً استحاله و تلاش هاي دو ساله نابود شد و زحمات فراوان انجام گرفته كنار گذاشته شد. البته نبايد قدرت مافياي پنهان را كه وزير بينواي آموزش و پرورش را مديريت مي كنند، ناديده گرفت.

نقطه انحراف طرح اتقان

انحراف اصلی در طرح ملي اتقان، اینجاست که وظيفه شورای توسعه فرهنگ قرآني و نيز کمیسیون آموزش عمومی قرآن، توليد و ابلاغ سند راهبردی آموزش عمومی قرآن به دستگاه هاي مربوطه و پیگیر اجرای صحيح و بهینه آن و حمايت از آنهاست؛ و نه دخالت و انحراف در مأموریت ذاتی دستگاه ها ...

طبق مستندات، در طرح اتقان نيز اقدام ملی دوم از راهبرد ۲ سند توسعه آموزش عمومی قرآن در وزارت آموزش وپرورش بايد پيگيري و اجرا مي شد؛ اما مانند همیشه طرح و اعتبارات آن را به نفع اهداف و مقاصد افراد و جريان هاي خاص که اغلب نیز بر خلاف عقل و منطق و قانون مصوب است، مصادره كرده است. اين شیوه از حاکمیت و مدیریت تنها به بروز اختلافات شدید در حوزه ستادي و تصرف ناعادلانه بیت المال منجر شده است.

با كمال تاسف سازمان بازرسی با آن كه کاملا در جریان مسائل است، اما در پیگیری ها همچنان عقیم و درمانده است و با سكوت چندين ساله مويد اين ريان هاست. بهانه اين سازمان، دستورات وزراي آموزش و پرورش است كه توسط جريان هاي خاص، مديريت مي شوند و از سر بي خبري نامه ها را امضاء و تخلفات را عملاً تاييد مي كنند.

بیداد و سوء مدیریت در حوزه ستادي وزارت آموزش وپرورش آن چنان زشت و اهانت آمیز است که در نوع خود بی سابقه است. اسناد فراوان قانوني و معتبر، گویای كامل اين شرايط است که در صورت نیاز قابل ارائه است. البته در صورت عدم رسيدگي، به ناچار خبر كامل آن عمومی خواهد شد.

وقتي شهر شلوغ مي شود

تزاحمات و هرج و مرج موجود حاصل سوء مديريت نهادينه شده در سيستم اداري حوزه ستادي است كه به دليل ناتواني در اداره نظام آموزشي زمينه را براي ورود بي حساب و كتاب دست هاي پنهان و آشكار آماده مي كند. شرايط امروز اقتصادي و فرهنگي و سياسي كشور حاصل همين سوء مديريت است.

كميسيون آموزش عمومي قرآن بايد بر نحوه فعاليت هاي قرآني در وزارت آموزش و پرورش نظارت كند و جلوي تخلفات را بگيرد اما متاسفانه در كمال شگفتي زيرمجموعه و ابزار معاونت پرورشي براي تحكم خواسته هاي غيرقانوني از ساير بخش هاي وزارت شده است.

كميسيون فرهنگي مجلس شوراي اسلامي و نيز فراكسيون قرآن و عترت نيز با موضوع كلي و در حد تخصيص اعتبارات ورود مي كنند و بر عملكرد دستگاه آموزش و پرورش نظارتي ندارند. اين ها زمينه ساز حاشيه امن تخلف است.

اجراي آزمايشي با كدام محتواي قانوني؟!!

علي رغم مستندات طرح كه سازمان پژوهش و برنامه ريزي آموزشي را مسئول توليد محتوا و آموزش مدرسان قرار داده اما به دليل ورود دست هاي پنهان به حوزه محتوا و آموزش معلمان، اختلاف بسیار شدیدی بین استان های پنجگانه مجری طرح اتقان با معاونت های آموزشی و پرورشی بوده و نتیجه آن، نامه 11 بهمن 1401 معاون آموزش ابتدايي بوده است.

نکته مهم این است که حال که طرح اتقان نيز مانند ساير موارد به نفع جریان و هدف خاص مصادره شده است، در اسرع وقت بايد جلوي تصميمات تخريب كننده گرفته شود. زيرا :

اولاً - علی رغم نامه آخر معاون آموزش ابتدایی، امکان سپردن آموزش معلمان به معاونت پرورشی وجود ندارد. چرا که توليد محتوا و برگزاري دوره تامين مدرسي ارتقاء صلاحیت های حرفه ای معلمان، طبق كليه مستندات و نيز دستورالعمل هاي مصوب و نامه هاي متعدد معاونت ابتدايي در همين طرح، از وظايف سازمان پژوهش است.

ثانیاً - آموزش روخوانی معلمان با مرکز تربیت نیروی انسانی است و سپس معاونت ابتدایی و ربطی به معاونت پرورشی ندارد.

ثالثاً - آموزش روخوانی به معلمان ابتدایی به نام طرح اتقان توسط غیررسمی حوزه مدرسی بدون گذراندن دوره توجیهی و اخذ امتیاز قبولی از کارگاه نه صحیح است و نه قانونی ... باید منتظر پیامدها باشیم.

رابعا - دلیل مغایرت محتوای طرح اتقان با اسناد مصوب و نیز عدم تایید سازمان پژوهش لازم است این طرح به نام طرح اتقان اجرا نشود. چرا که پیامدهای آن نه تنها جایگاه برنامه درسی قرآن را در مدارس و بین معلمان تخریب خواهد کرد، بلکه راه نفوذ سایر معاونت ها در سایر برنامههای درسی را فراهم خواهد کرد.

خامساً - این طرح دقیقا تکرار اشتباهات پرهزینه، بی ثمر، غیرمنطقی و غیرقانونی چون طرح های ملی حفظ قرآن و مدارس قرآنی است که متاسفانه ناشی از تبانی پشت پرده عده ای معدود اما با نفوذ و صاحب قدرت است.

نتيجه بحث

در نوشته ها و گفته هاي قبلي هم گفته ام، «بزرگ ترين چالش نظام آموزشي در 44 سال گذشته، فقدان برنامه ريزي آموزشي است.» انجام اين مهم هم از وظايف سازمان پژوهش و برنامه ريزي آموزشي است. حوزه ستادي وزارت آموزش و پرورش به دليل كوتاهي در اين موضوع، از منظر برنامه ريزي و محتوا به شدت دچار سطحي نگري و ساده انديشي است و از منظر اجرا و عمل، به دليل عملكرد جزيره اي، به شدت ناتوان و زمين گير است.

بی کس 1 1

گاهي به اين نتيجه مي رسم كه اگر نبود آيه شريفه «انا نحن نزلنا الذكر و انا له لحافظون » معلوم نبود چه بر سر قرآن مي آمد؛ چرا كه قرآن باطل السحر همه اين نارواها و ناداني هاست. با وجود تعدد ارگان ها و نهادهای قرآنی حاکمیتی و دستگاه های هزار توی دولتی و موسسات قرآنی مردمی با میلیاردها تومان اعتبارات قرآنی، قرآن همچنان بی کس و مهجور است. از این روست که در این بیداد بی سابقه با نام طرح اتقان با نهایت خجالت و سرافکندگی باید بگوییم «ای قرآن ! شرمنده تر از همیشه ایم»

اما واقعا اگر قلبی برای تپیدن و گوشی برای شنیدن ندای مهجوریت قرآن در طرح اتقان !!! است، منطق حکم می کند :

- به دلیل تاخیر طولانی و گذشتن زمان مناسب اجرا در سال ۱۴۰۱ از تعجیل در اجرای طرح اتقان در استان های مجری طرح آزمایشی خودداری و برای مهر آینده برنامه ریزی شود.

- فرد یا افراد متخصص و قانوندان مامور انطباق آخرین وضعیت طرح با اسناد مصوب باشند تا جلوی این انحرافات تا حد امکان گرفته شود. در پایان خواهشمندم از بیداد بی سابقه ای که نسبت به قرآن در نظام آموزشی کشور که نتیجه سوء مدیریت حوزه ستادی است جلوگیری شود.

امید آن كه با رعايت تدابير فوق، اجراي طرح اتقان به مهجوريت بيشتر قرآن در كشور و به ويژه نظام آموزش رسمي نيانجامد. چرا كه «مرا به خير تو اميد نيست؛ شر مرسان»

15 بهمن ماه 1401